یکی از پرسشهای رایج افرادی که به طب سنتی و روشهای مکمل علاقه دارند این است که اگر حجامت کنیم چه میشود؟ آیا بدن بعد از حجامت واکنش خاصی نشان میدهد؟ آیا حجامت میتواند به کاهش بعضی دردها کمک کند؟ و اگر حجامت کنیم، میتوانیم بعد از آن خون اهدا کنیم؟
حجامت یکی از روشهای قدیمی طب سنتی و مکمل است که سابقه آن به تمدنهای مختلف بازمیگردد. شواهد تاریخی، استفاده از حجامت را در مصر و چین باستان و همچنین در سنتهای پزشکی شرق و غرب نشان میدهد. بررسیهای تاریخی حتی از حضور این روش در پزشکی یونان باستان و ادامه استفاده از آن در بخشهایی از اروپا خبر میدهند. بنابراین حجامت تنها متعلق به یک فرهنگ یا یک مکتب درمانی نیست و بخشی از میراث پزشکی بسیاری از تمدنها محسوب میشود.
امروزه نیز حجامت در برخی رویکردهای طب مکمل و طب تلفیقی مورد توجه قرار دارد. سازمان جهانی بهداشت در راهبرد جهانی طب سنتی ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۴، بر تقویت شواهد علمی، ایمنی، کیفیت و استفاده مناسب از طب سنتی، مکمل و تلفیقی تأکید کرده است. این رویکرد، مسیر استفاده علمیتر و استانداردتر از روشهای سنتی را دنبال میکند.
اگر حجامت کنیم چی میشه؟
برای پاسخ به این سؤال ابتدا باید نوع حجامت را مشخص کنیم. در حجامت خشک، پوست برش داده نمیشود و با ایجاد مکش، واکنش موضعی در پوست و بافتهای زیرین ایجاد میشود. معمولاً ممکن است پس از آن قرمزی، حساسیت یا آثار دایرهای روی پوست مشاهده شود.
در حجامت تر علاوه بر ایجاد مکش، خراشهای سطحی روی پوست ایجاد شده و مقدار محدودی خون خارج میشود. به همین دلیل، حجامت تر نیازمند توجه بیشتر به بهداشت، استریل بودن تجهیزات و شرایط جسمی فرد است.
پس از حجامت، بعضی افراد احساس آرامش، سبکی یا کاهش موقت ناراحتیهای عضلانی را تجربه میکنند. واکنش بدن نیز به شرایط فرد، نوع حجامت و محل انجام آن بستگی دارد.
آیا حجامت میتواند به کاهش درد کمک کند؟
یکی از مهمترین حوزههایی که در سالهای اخیر درباره حجامت مورد مطالعه قرار گرفته، مدیریت دردهای عضلانی و اسکلتی است.
در یک مرور نظاممند و متاآنالیز منتشرشده در سال ۲۰۲۵ توسط پژوهشگران مرکز طب مبتنی بر شواهد دانشگاه طب چینی پکن، ۷۲ کارآزمایی و ۵۷۲۰ شرکتکننده بررسی شدند. نتایج نشان داد حجامت بهتنهایی یا همراه با سایر روشها میتواند با کاهش شدت درد، بهبود کیفیت زندگی و برخی شاخصهای مرتبط با خواب و علائم درد همراه باشد. نویسندگان کیفیت کلی شواهد را محدود ارزیابی کردند، اما نتیجه گرفتند که این یافتهها شواهد موجود درباره نقش حجامت در مدیریت درد را تکمیل میکند.
یک متاآنالیز دیگر که در سال ۲۰۲۵ در BMJ Open منتشر شد نیز نشان داد حجامت میتواند در افراد مبتلا به درد مزمن اسکلتیعضلانی، شدت درد را کاهش دهد؛ این مطالعه برای کاهش شدت درد شواهدی با کیفیت متوسط گزارش کرد.
بنابراین اگر فردی درباره فواید حجامت برای دردهای عضلانی سؤال داشته باشد، تحقیقات جدید علمی نیز این زمینه را بهعنوان یکی از حوزههای مهم مطالعه حجامت بررسی کردهاند.
بعد از حجامت چه میشود؟
واکنش بدن بعد از حجامت در افراد متفاوت است. برخی افراد پس از جلسه احساس آرامش و راحتی بیشتری دارند و برخی ممکن است برای مدت کوتاهی احساس خستگی یا سبکی سر داشته باشند.
پس از حجامت بهتر است بدن فرصت استراحت داشته باشد و از فعالیتهای بسیار سنگین بلافاصله بعد از جلسه پرهیز شود. نوشیدن مایعات کافی و داشتن تغذیه مناسب نیز میتواند به حفظ حال عمومی کمک کند.
اگر حجامت تر انجام شده باشد، محل خراشهای پوستی باید تمیز نگه داشته شود. استفاده از تیغ یکبارمصرف و تجهیزات استریل در زمان انجام حجامت اهمیت بسیار زیادی دارد.
برای آشنایی بیشتر با این موضوع، مطالعه مراقبتهای بعد از حجامت میتواند به شما کمک کند.
اگر حجامت کنیم می توانیم خون بدهیم؟
پاسخ این سؤال به مقررات مرکز انتقال خون، نوع حجامت و شرایط انجام آن بستگی دارد.
حجامت و اهدای خون دو روش متفاوت هستند. در اهدای خون، خون مستقیماً از رگ گرفته میشود؛ در حجامت تر، مقدار محدودی خون از خراشهای سطحی پوست خارج میشود.
بنابراین انجام حجامت بهخودیخود به این معنا نیست که فرد برای همیشه نمیتواند خون اهدا کند. در بسیاری از سیستمهای انتقال خون، نحوه انجام حجامت و رعایت اصول بهداشتی در تصمیمگیری اهمیت دارد.
برای مثال، صلیب سرخ بلژیک در دستورالعمل فعلی خود اعلام کرده است که اگر حجامت یا Hijama توسط پزشک یا کادر پزشکی، با تیغ یکبارمصرف و کاپهای استریل انجام شده باشد، اهدای خون مجاز است. اگر این شرایط وجود نداشته باشد، این مرکز چهار ماه فاصله از آخرین جلسه حجامت را تعیین کرده است.
این موضوع یک نکته مهم را نشان میدهد: کیفیت و شرایط بهداشتی انجام حجامت اهمیت زیادی دارد.
البته این قانون مربوط به صلیب سرخ بلژیک است و نباید آن را قانون جهانی تلقی کرد. هر فردی که قصد اهدای خون دارد باید قوانین مرکز انتقال خون کشور یا منطقه خود را بررسی کند.
حجامت و اهدای خون چه تفاوتی دارند؟
در اهدای خون معمولاً حجم مشخصی از خون از یک رگ گرفته میشود. برای نمونه، صلیب سرخ بلژیک در اهدای خون کامل حدود ۴۳۰ تا ۴۷۰ میلیلیتر خون جمعآوری میکند و پیش از اهدا وضعیت سلامت فرد، سابقه پزشکی و داروهای مصرفی بررسی میشود.
در حجامت تر، میزان خون خارجشده بسیار کمتر است و خون از طریق خراشهای سطحی پوست خارج میشود.
بنابراین این دو روش را نباید از نظر مقدار و شیوه خونگیری یکسان در نظر گرفت.
چه کسانی بهتر است قبل از حجامت مشورت کنند؟
حجامت یک روش تخصصی است و بهتر است قبل از انجام آن، شرایط فرد بررسی شود. افرادی که داروهای مؤثر بر انعقاد خون مصرف میکنند، سابقه کمخونی یا مشکلات انعقادی دارند، بیماریهای زمینهای مهم دارند یا شرایط خاص پزشکی دارند، بهتر است پیش از حجامت با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنند.
همچنین انتخاب فرد متخصص و رعایت اصول بهداشتی، بهخصوص در حجامت تر، اهمیت ویژهای دارد.
جمعبندی
پس اگر سؤال شما این است که اگر حجامت کنیم چه میشود، باید گفت واکنش بدن به نوع حجامت و شرایط فرد بستگی دارد. حجامت خشک و تر هرکدام ویژگیهای متفاوتی دارند و بسیاری از افراد بعد از حجامت احساس آرامش یا تغییر در ناراحتیهای عضلانی را تجربه میکنند.
از طرف دیگر، تحقیقات جدید در چین و سایر مراکز علمی، حجامت را بهویژه در زمینه کاهش شدت برخی دردهای اسکلتی و عضلانی مورد بررسی قرار دادهاند.
اگر هم میپرسید اگر حجامت کنیم می توانیم خون بدهیم، پاسخ به نوع حجامت، شرایط انجام آن و قوانین مرکز انتقال خون بستگی دارد و یک فاصله زمانی واحد برای تمام کشورها وجود ندارد.
اگر میخواهید بدانید حجامت برای شما مناسب است یا خیر، چه نوع حجامتی برایتان مناسبتر است و چه زمانی بهتر است انجام شود، ارزیابی فردی توسط متخصص میتواند به انتخاب صحیحتر کمک کند.
مشاوره تخصصی
برای دریافت مشاوره حجامت و طب سنتی و بررسی شرایط بدنی خود، میتوانید با سلامتکده و پزشک متخصص طب تلفیقی در ارتباط باشید.
